گرانی پرو و کوچ الزامی از اینترنت طبقاتی به ماهواره های فراسرزمینی
لینک بگیر: در شرایطی که جهان بسمت دسترسی ارزان و همگانی حرکت می کند، در ایران پدیده «اینترنت پرو» یا دسترسی طبقاتی به رسمیت شناخته شده. این مدل دسترسی که مبتنی بر احراز صلاحیت فنی و حرفه ای است، اینترنت را از یک کالای عمومی به یک رانت خاص برای گروههای مشخصی در جامعه تبدیل نموده است.
غزال زیاری- در سالهای اخیر و با ظهور اینترنت ماهواره ای، ارتباطات جهانی دستخوش تغییراتی اساسی شده و فناوری ای که زمانی در انحصار ارتش ها یا شرکتهای بزرگ نفتی بود، حالا به پشت بام خانه ها رسیده است.
در این مقاله می خواهیم تا به بررسی ریشه های تاریخی اینترنت ماهواره ای و سپس ظهور آن در زندگی افراد معمولی و با این حال نتایج سیاستهای محدودکننده داخلی بر تمایل کاربران به این فناوری های فراسرزمینی بپردازیم.
پیش از آن که استارلینک متولد شود
اکثر افراد تصور می کنند که اینترنت ماهواره ای با ایلان ماسک متولد شد، اما این فناوری پیشینه ای طولانی دارد. پیش از عصر منظومه های مدار پایین (LEO)، اینترنت ماهواره ای متکی بر ماهواره های زمین آهنگ (GEO) بود. همچون میتوان به این موارد اشاره کرد:
هیوزنت (HughesNet): این شرکت در سال ۱۹۹۶ با معرفی سرویس DirecPC، نخستین قدم برای عرضه اینترنت به کاربران خانگی را برداشت. گرچه سرعتش در حد کیلوبیت بود، اما برای نقاط دورافتاده یک معجزه به نظر می رسید. وی است (Viasat): این شرکت با پرتاب ماهواره های قدرتمندی مثل ViaSat-۱ و ViaSat-۲، کوشش کرد تا پهنای باند را افزایش دهد. اما به علت فاصله زیاد ماهواره از زمین، تأخیر در سیستم ها به طور معمول بیشتر از ۶۰۰ میلی ثانیه بود و عملا برای مکالمه زنده یا بازیهای آنلاین قابل استفاده نبود. ایریدیوم (Iridium): در اواخر دهه ۹۰ میلادی، منظومه ایریدیوم با ۶۶ ماهواره در مدار پایین، نخستین کوشش برای پوشش جهانی مکالمات صوتی بود. باآنکه مدل اقتصادی آن در ابتدا شکست خورد، اما ایده شبکه ای از ماهواره های متصل به هم را در ذهن ها تثبیت کرد. انقلابی به نام استارلینک؛ پیشرو با مدل «هزینه صفر»
در نهایت شرکت اسپیس ایکس وارد عمل شد و با استفاده از راکت های قابل بازیابی، توانست بیشتر از یازده هزار ماهواره را در مدار ۵۵۰ کیلومتری زمین مستقر کرده و تأخیر را به زیر ۵۰ میلی ثانیه کم کند.
حالا و در سالهای اخیر، استارلینک در سراسر جهان در کانون توجه است و در بیشتر نقاط جهان مورد استفاده قرار می گیرد؛ به دنبال اختلالات گسترده اینترنت در ایران، اسپیس ایکس هزینه اشتراک ماهانه (حدود ۱۲۰ دلار) را برای کاربران داخل ایران حذف نمود تا بدین ترتیب ترمینال های موجود بتوانند بدون نیاز به سیستم های پرداخت بین المللی فعال شوند.
هرچند که به علت ممنوعیت های قانونی، قیمت تجهیزات استارلینک در بازار سیاه به مرز ۴ هزار دلار رسیده و استفاده از استارلینک با اتهامات گوناگونی قضایی برای افراد همراه خواهد بود.
استارلینک حالا با بیشتر از ده هزار ماهواره در مدار، حاکم بلامنازع این بازار است. نکته ای که در ماه های اخیر توجه تحلیلگران را جلب کرده، فعال سازی خدمات رایگان یا «بسیار کم هزینه» در مناطق گرفتار محدودیت، همچون ایران است.
هزینه تجهیزات: با وجود رایگان شدن حق اشتراک ماهیانه در تعدادی بازه ها برای کاربران ایرانی، هزینه سخت افزار (دیش و روتر) همچنان چالش اصلی است. قیمت جهانی تجهیزات به حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ دلار کاهش یافته، اما در بازار غیررسمی ایران به علت هزینه های قاچاق، این رقم بین ۷۰۰ تا ۴۰۰۰ دلار نوسان می کند. هزینه اشتراک: در حالت عادی ۹۰ تا ۱۲۰ دلار در ماه است، اما در طرح های اخیر، این رقم برای شناسه های مستقر در ایران به صفر رسیده است. منظومه های شرقی: هزار بادبان و نقش علی بابا
چین با درک اهمیت راهبردی این حوزه، پروژه «هزار بادبان» (Qianfan) یا G۶۰ را با هدف استقرار پانزده هزار ماهواره کلید زد؛ این منظومه در انتهای سال ۲۰۲۵ به ظرفیت عملیاتی اولیه رسیده و مقرر است تا سال ۲۰۳۰ پوشش جهانی کامل را فراهم آورد.
نقش علی بابا در این پروژه بوسیله بازوی پردازش ابری Alibaba Cloud و همکاری در زیرساخت های موقعیت یابی (پروژه کیان شون) تعریف می شود. علی بابا با ادغام خدمات ابری اش با منظومه ماهواره ای، بدنبال عرضه یک بسته کامل ارتباطی و پردازشی به کشورهای عضو طرح کمربند و جاده (BRI) است تا رقیبی جدی برای AWS آمازون در فضا باشد.
استراتژی قیمت گذاری: انتظار می رود چین برای تسخیر بازار کشورهای درحال توسعه، قیمت تجهیزات را تا ۴۰٪ کمتر از استارلینک (حدود ۲۰۰ دلار) عرضه نماید. تجهیزات: مدلهای چینی بگونه ای طراحی شده اند که با استانداردهای۵G سازگاری کامل داشته باشند تا هزینه جابه جایی بین اینترنت زمینی و ماهواره ای به حداقل برسد پروژه کایپر آمازون: رقیبی با برند «آمازون لئو»
شرکت آمازون هم با سرمایه گذاری ۱۰ میلیارد دلاری در پروژه کایپر که با نام تجاری آمازون لئو شناخته می شود، وارد میدان شده است. آمازون سه نوع ترمینال برای سطوح مختلف طراحی کرده:
مدل نانو (Leo Nano): کوچک ترین مدل (۷ اینچ) با سرعت ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه. مدل استاندارد (Leo Pro): ابعاد ۱۱ اینچ، سرعت ۴۰۰ مگابیت و قیمت هدف زیر ۴۰۰ دلار. مدل اولترا (Leo Ultra): مدل سازمانی با سرعت تا ۱ گیگابیت بر ثانیه.
هزینه احتمالی: آمازون وعده داده که قیمت دیش های کوچک خودرا به زیر ۱۰۰ دلار برساند تا اشتراک ماهیانه برای کاربران خانگی حدود ۵۰ تا ۷۰ دلار تمام شود.
آمازون کایپر
هزار بادبان (چین)
استارلینک (نسخه ۲۰۲۶)
ویژگی
۱۰۰ تا ۴۰۰ دلار
۲۵۰ دلار (تخمینی)
۳۰۰ تا ۵۰۰ دلار
هزینه تجهیزات
۵۰ تا ۸۰ دلارر
۴۰ تا ۶۰ دلار
رایگان (طرح حمایتی ایران) / ۱۰۰دلار جهانی
هزینه ماهیانه
تا ۴۰۰ Mbps
۱۰۰ - ۳۰۰ Mbps
۱۵۰ - ۴۰۰ Mbps
سرعت دانلود
نامشخص
در حال هم اندیشی زیرساختی
فعال (غیررسمی/حمایتی)
وضعیت در ایران
۱۵ هزار
۴۲ هزار
تعداد ماهواره هدف
۳۰ تا ۵۰ میلی ثانیه
۳۵ تا ۵۰ میلی ثانیه
۲۵ تا ۵۰ میلی ثانیه
تاخیر
بله (AWS)
بله (Alibaba)
خیر
ادغام ابری
بن بست سیاست گذاری: «اینترنت پرو» و کوچ الزامی کاربران
در شرایطی که جهان بسمت دسترسی ارزان و همگانی حرکت می کند، در ایران پدیده «اینترنت پرو» یا دسترسی طبقاتی به رسمیت شناخته شده. این مدل دسترسی که مبتنی بر احراز صلاحیت فنی و حرفه ای است، اینترنت را از یک کالای عمومی به یک رانت خاص برای گروههای مشخصی در جامعه مبدل کرده است.
هزینه های این سرویس به شرح زیر است:
هزینه فعال سازی: حدود ۲۱.۷۸۰.۰۰۰ ریال هزینه هر گیگابایت ترافیک بین الملل: حدود ۴۰.۰۰۰ تومان. هزینه هر گیگابایت ترافیک داخلی: حدود ۸.۰۰۰ تومان.
این در صورتی است که میانگین هزینه اینترنت معمولی بهمراه اشتراک های وی پی ان (VPN)، اکنون حدود ۸.۳ درصد از کل درآمد ماهانه یک خانوار ایرانی را می بلعد.
وقتی محدودیت، تقاضا را به آسمان می فرستد
سیاست طبقاتی کردن اینترنت و افزایش تعرفه ها تحت عنوان «اینترنت پرو»، عملا دسترسی به شبکه جهانی را به یک کالای لوکس و خارج از توان طبقه متوسط و ضعیف مبدل کرده است. تاریخ تکنولوژی در ایران نشان داده که هرگاه هزینه های دسترسی قانونی و بدون تبعیض افزایش یابد، جامعه بسمت راهکارهای فراسرزمینی و موازی کوچ می کند. گرانی بسته های داخلی و پروسه دشوار احراز هویت برای «اینترنت پرو»، بزرگ ترین مبلغ برای دیش های ماهواره ای استارلینک شده است.
در واقع، سیاست گذاران با تصور مدیریت شبکه، کاربران را به سمتی سوق داده اند که حتی با وجود قیمت های نجومی در بازار سیاه و خطرات امنیتی، خرید تجهیزاتی نظیر استارلینک یا انتظار برای منظومه های چینی و آمازون را به استفاده از اینترنت ملی و طبقاتی ترجیح دهند. این شکاف دیجیتال نه فقط به اقتصاد دانش بنیان صدمه می زند، بلکه حاکمیت اطلاعاتی را در طولانی مدت به نفع بازیگران بین المللی تضعیف خواهد نمود.
استارلینک (مدل حمایتی)
اینترنت پرو (طبقاتی)
اینترنت معمولی + VPN
شاخص
۰٪ (اشتراک) / هزینه بالای سخت افزار
~۱۵٪ - ۲۰٪
~۸.۳٪
سهم از درآمد خانوار
بسیار بالا
متوسط (فیلترینگ گزینشی)
پایین (اختلال مداوم)
ثبات دسترسی
بالا (ریسک ردیابی/ضبط)
متوسط (نیاز به احراز هویت)
پایین
ریسک قانونی
منابع: aboutamazon، alarabiya، thinkchina، techglimmer
منبع: linkbegir.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب